Stoïcijnse Praktijk en School

De Filosofische Dimensie


'Na een lang, gezamenlijk onderzoek verschijnt het plotseling, als een flits bij het ontsteken van een vuur, als een geboorte in de ziel waarna het vuur zichzelf blijft voeden.’

Plato, 7e brief


'Een klein pitje zou door hetzelfde uitgedoofd worden, maar een helder brandend vuur [in de ziel] maakt zich meteen eigen wat er opgegooid wordt en verteert het en laait daardoor des te hoger op.'

Marcus Aurelius, boek 4.1


Het Stoïcisme is een Grieks-Romeinse filosofie die in de 4e eeuw voor Christus is gesticht door Zeno van Citium. Nadat zijn schip met luxe koopwaar verloren ging besefte Zeno dat je je geluk niet kunt bouwen op zaken die vergankelijk zijn. Hij besloot zijn leven te wijden aan de filosofie in de hoop daar het geluk in te vinden.

Zeno volgde onderwijs bij verschillende filosofen, zoals de Cynici, de Platonisten en de Aristotelianen. Op gegeven moment besloot hij zelf filosofieles te gaan geven. Omdat hij geen geld had voor een schoolgebouw kwamen zijn leerlingen samen in de openbare zuilengang bij de agora van Athene. Het Griekse woord voor zuil is stoa poikile.  De school van Zeno stond daarom al snel bekend als de Stoa en zijn leerlingen als Stoïcijnen, oftewel ‘de mensen van de zuilen’.

Volgens Zeno kunnen mensen alleen gelukkig worden als zij willen ‘leven in overeenstemming met de natuur’. Hij meende dat de mens alles wat ze nodig heeft om gelukkig te zijn al van nature mee krijgt, maar gaandeweg het leven raken we het kwijt. We leren elkaar verkeerde ideeën en gewoonten aan, zoals de angst voor de dood of een slechte reputatie of het verlangen naar rijkdom, hoge ambten en de eeuwige jeugd.

Waarom zijn die ideeën verkeerd? Simpel. We raken in verwarring en worden er ongelukkig van. We willen het geluk zodanig afdwingen dat we blind en doof worden voor datgene waar we wel gelukkig van kunnen worden: het ontwikkelen van onze eigen natuur, een karakter dat sterk, vitaal en vrolijk aansluiting zoekt bij andere mensen en de Natuur zoals die is.

Zeno noemde deze zijnswijze eudaimonia, vrij vertaald ‘een duurzaam gelukkig innerlijk’ of ‘een goede ziel’. Als je de Natuur ziet als een rivier die eeuwig stroomt en de mens als één van de vele dingen die in die stroom wordt meegenomen dan koerst een goede ziel bewust en met aandacht met deze stroom mee. Het verwelkomt alles wat het tegen komt, alles wat het krijgt en het moment waarop het datgene weer moet terug geven aan de rivier. Maar de verwarde ziel die denkt dat ze de koers van de rivier kan afdwingen zal onvermijdelijk teleurgesteld raken, het leven beklagen en in angst en ontevredenheid sterven.

Een gelukkig innerlijk, een goede ziel, is voor iedereen bereikbaar. Tenminste, als je er voor wilt werken. We moeten onze verkeerde (eigenlijk onnatuurlijke) denk- en leefhouding kritisch onderzoeken en bijschaven, corrigeren en de goede eigenschappen trainen en stimuleren.

En dat proces van onderzoeken, schaven en stimuleren is fantastisch! De Stoïcijnse manier van leven is een dagelijkse reality check waarin je een kracht en vitaliteit in jezelf ontdekt die je niet alleen helpt bij het omgaan met tegenslag, maar ook bij het maken van een fundamentele connectie met jezelf, met anderen en de wereld om je heen. Door dit onderzoek ontsteek je een vuur in jezelf dat alles als voeding in zichzelf opneemt en zo zichzelf in stand houdt.

Als je meer wilt weten over hoe ik met Stoïcisme ben begonnen ga dan verder naar de Stoïcijnse Practicus. Wil je meer weten over de praktische kant van de Stoïcijnse filosofie, klik dan op onderstaande link.


DE PRAKTISCHE DIMENSIE