Stoïcijnse Praktijk en School

Dennis de Gruijter (1978)


Ik pas al zo'n tien jaar Stoïcijnse principes toe in mijn leven en ben sinds enkele jaren actief als Stoïcijns practicus. Ik wil je wat over mezelf vertellen omdat ik het belangrijk vind dat je een idee hebt van de mens achter de website. En wellicht herken je er iets van bij jezelf of stimuleert het je je eigen stappen te zetten.


Ik ben geboren en opgegroeid in het Sliedrechtse baggermilieu. Daardoor heb ik een nuchtere houding mee gekregen die ook in mijn docentenpraktijk terug komt: wat we leren en doen moet ergens over gaan, toepasbaar en verdiepend zijn. Het leven is te kort voor theoretisch gezwam.

Mijn leven lang heb ik gestapeld: van de mavo naar het mbo, van het hbo naar de Erasmus Universiteit Rotterdam waar ik afstudeerde op de Engelse receptie van Spinoza. Aanvankelijk wilde ik door aan de universiteit maar het voelde steeds weer teveel los gezongen van 'de echte wereld'. Er moest een andere koers zijn.

Wat volgde was een onregelmatige weg door de wereld van het boek, met werk voor de bibliotheek, projectmedewerker, ontsluiten van historische bronnen en boekverkoper voor verschillende boekhandels.

En toen wilde ik weer terug naar de filosofie, maar niet aan de universiteit. Ik wilde niet gaan onderzoeken, maar kennis overdragen en in gesprek gaan over fundamentele vragen. Niet met volwassenen maar met jongeren. En zo werd ik docent filosofie in het voortgezet onderwijs: uit de ivoren toren en in het slagveld van de puberteit en jongvolwassenen.

Nu is het zo dat een melancholisch karakter en filosofie niet altijd goed samen gaan en na regelmatige periodes van neerslachtigheid gleed ik rond 2014 in een heftige depressie. Door deze toestand zette ik de filosofie op scherp: als die me niet kon helpen in deze existentiële nood dan zouden mijn filosofieboeken in de vuilnisbak eindigen. Weg ermee.

Aanvankelijk zocht ik mijn toevlucht in de Stoïcijnen, maar dat werkte niet voor me: ik vond het te moralistisch en oubollig en stapte over op het filosofisch pessimisme van Schopenhauer en Cioran. Het relativeerde mijn eigen pijn maar het medicijn dat zij voorschreven - jezelf er bij neerleggen - pakte me uiteindelijk toch niet. Ik wilde best accepteren dat ik diep in de put zat, maar waarom zou ik me daar ook bij neerleggen?

Toen werden toch de Stoïcijnen weer relevant. Zij accepteerden alles wat er op hun weg kwam maar legden zich nergens zomaar bij neer. Volgens de Stoa is er één vermogen dat je nooit kan worden afgenomen, zelfs als je alles verliest: de morele keuze, oftewel hoe je kiest je tot je situatie te verhouden. Pak je die op en zoek je daar de les in, stel je je open voor wat er goed en mis kan gaan? Of kijk je ervoor weg, beklaag je jezelf en je situatie en leg je de schuld bij anderen? Die laatste optie leidt alleen maar tot onrust en ontevredenheid. De eerste optie leidt tot een vitale innerlijke houding. Of, zoals Epictetus zei, je moet dan misschien sterven maar dat betekent niet dat je ook jammerend moet sterven.

Vanaf dat inzicht begon mijn bestudering van de Stoa pas echt. Hier viel iets te halen, hiermee kon ik - in de woorden van de klassieken - 'zorgen voor mijn ziel' en een rijker, voller en beter leven gaan leiden voor mezelf en de mensen om me heen. De Stoa bood me ook een uitstekend 'gezwamfilter'. Filosofische speculatie is belangrijk maar op gegeven moment is het klaar en moet je iets gaan doen. Ik ging uit mijn hoofd en terug in mijn lijf. Doei depressie! Ik accepteer je maar leg me niet bij je neer.

En dat inzicht bevestigde voor mij ook de fysieke dimensie van de Stoa: je lijf moet geactiveerd worden, niet alleen je denken. Ik stofte mijn houten zwaard af en ging na jaren inactiviteit weer aan de slag met Japanse krijgskunst. Het werken met het lichaam en het zwaard werd een belangrijk onderdeel in mijn werk met jongeren en volwassenen.

En nu ben ik hier. En nu ben jij hier. Misschien valt er ook voor jou iets te halen in de Stoa, bijvoorbeeld als je meer rust en balans in je leven wilt, de werkelijkheid intenser wilt gaan beleven, een diepere connectie wil maken met jezelf, de ander en de wereld. En als ik je kan helpen bij het streven naar jouw doelen of als je je eigen Stoïcijnse manier van leven wil verdiepen en verrijken dan hoef je me alleen maar een email te sturen.


NAAR DE STOÏCIJNSE PRAKTIJK

NAAR DE STOÏCIJNSE SCHOOL