2019-01-03

Illuminati en de didactische blinddoek

Leestijd 3 – 5 minuten

Op de meeste scholen is het vak ‘leren leren’ of ‘studievaardigheden’ vaste prik. Het gaat dan over hoe je informatie effectief verwerkt: woordjes stampen, teksten schematiseren of samenvatten, tijdlijntjes maken. Dit is de minimale basis en een jongere die het eindexamenjaar heeft bereikt kan dat meestal wel. Maar hoe zit het met het opdoen van kennis buiten de schoolmuren?

Het onderwijs besteedt weinig aandacht aan de cognitieve valkuilen die met kennis gepaard gaan. Onze kinderen doen veel, heel veel. Helaas dragen ze daarbij een ‘didactische blinddoek’: ze leren allerlei leervaardigheden zonder ze te begrijpen. Wie niet weet waarom iets zus of zo wordt gedaan vaart zonder roer en kompas en waait met elke wind mee.

Onlangs kreeg ik de volgende vraag: ‘Meneer, hoe denkt u over de Illuminati?’

Nu weet ik dat de Illuminati in 1776 een door ene Adam Weishaupt opgericht geheim genootschap is. Enkele jaren later werd het genootschap door de autoriteiten verboden. Sindsdien zijn de Illuminati de kern van allerlei complottheorieën, de ene vaak nog gekker dan de andere.

De scholiere die naar mijn mening over de club van Weishaupt vroeg wist dat allemaal niet (vreemd). Ze wist echter wel dat het genootschap bestaat uit ‘de Joden’ die over de hele wereld vrouwen ontvoeren, verkrachten en andere narigheden uithalen.

‘Wat is je bron hiervoor?’ vroeg ik haar.

‘Ik heb het op YouTube gezien.’

‘En hoe controleer je of dat verhaal waar is?’

‘Ze interviewden een vrouw die was ontvoerd, ze moest zo erg huilen toen ze het vertelde, dat liegt ze echt niet.’

Ik snap waarom dit meisje denkt dat de emoties van het ‘slachtoffer’ voldoende bewijs zijn voor het bestaan van een verkrachtingsnetwerk. Mensen zijn ontvankelijk voor de combinatie van heftige emoties en duistere praktijken. En we kunnen er allemaal aan ten prooi vallen, vooral als we ons niet bewust zijn van het feit dat zo’n ‘beroep op medelijden’ een cognitieve valkuil is.

Een sterk voorbeeld hiervan is het meisje Nayirah, die in 1990 het Amerikaanse congres vertelde dat ze had gezien hoe Irakese soldaten in Koeweit baby’s vermoordden. De soldaten haalden hen uit de couveuses en lieten ze op de koude ziekenhuisvloer achter. Een verschrikkelijk tafereel. Haar emotionele getuigenis werd een belangrijk argument voor militaire acties tegen Irak. Zelfs Amnesty International schaarde zich achter haar verhaal.

Later bleek Nayirah de dochter van de Koeweitse ambassadeur in Amerika. Haar verhaal was verzonnen, ‘fake news’ uit de koker van een Amerikaanse PR-firma die ingehuurd was door de regering van Koeweit. De wereld was er met open ogen ingetrapt.

En als de wereld bedot kan worden door een huilend meisje in het Amerikaanse congres, dan kan een Nederlandse scholiere ook bedot worden door een huilende vrouw op YouTube. Ze ging op zoek naar andere video’s die dit antisemitische narratief bevestigden. Die bleken er genoeg te zijn. Wat ze niet deed was kritische vragen stellen, op zoek gaan naar de bron of makers van de video of controleren of dit narratief in gevestigde media zoals kranten, journaals en geschiedenisboeken wordt beschreven.

Ze kan vast prima samenvatten, schematiseren, tijdlijntjes maken en woordjes stampen. Maar kan ze ook emoties achter feiten (of feiten achter emoties) identificeren? Kan ze haar eigen vooroordelen herkennen en zich er tegen beschermen? Kan ze antisemitische stereotypes in een grotere context plaatsen en alledaagse propagandatechnieken herkennen? Kan ze de juiste vragen stellen en haar oordeel voorlopig opschorten?

Dit zijn geen ‘21st century skills’ maar vaardigheden die al minstens 2500 jaar oud zijn. En wij zijn het haar verplicht haar die vaardigheden te leren.

Admin - 16:03:56 @